- Я яшчэ хоць трохi пасплю...

- Заснеш удзень, а цяпер - ну каго ж я пабуджу.

Хлапчанё заплакала. Ён доўга зацягнуў санлiвым голасам, цягнуў i, мусiць, спаў. Пасля раптам сцiх. Жанчына маўчала.

Я ўстаў i пабудзiў Скабакова.

Я ўвайшоў у хату.

Жанчына рвала на кавалкi старую, зношаную да адных дзiрак сарочку.

- Добры дзень, - сказаў я.

- Добры дзень, - адказала жанчына.

- Дзякуем за начлег, мы ўжо iдзем.

- Iдзiце.

Што мне сказаць яшчэ? I я гавару:

- Няхай хлапчук паспiць яшчэ трохi, няхай гадуецца.

Я адчуваю сябе так, як бы ў чым вiнаваты тут.

- Ну, а што я зраблю, - гаворыць яна раптам, хутка, моцна, - што я зраблю, што я адна параджу. Гаспадара няма, гаспадар ваюе. А сёння мне трэба хоць трохi пачаць авёс жаць, дастаць дзе каня ды хоць возiк жыта прывезцi абаб'ю як-небудзь, хоць пранiкам, а вечарам у жорнах змялю, калi падсохне за дзень на печы, дык назаўтра хлеб рашчыню...

- А каня няма?

- Каня палякi пазаўчора ў абоз пагналi, разам з хлопцам.

- З якiм хлопцам?

- З сынам.

- Вялiкi?

- Малы... Каб вялiкi - я не тужыла б гэтак... А тут малога нiяк не ўзбудзiць карову выгнаць папасвiць. I няма чаго даць яму паснедаць. Накапала ўчора зранку картопель трохi, малыя яшчэ, дык пад вечар салдат накармiла iдуць босыя, галодныя, абарваныя, абшарпаныя... Можа, думаю, i мой там дзе-небудзь небарак...

Яна падышла да ложка.

- Устань, сынок, я табе новыя анучы ад свае старое сарочкi адарвала, каб табе было чым нагу мяккiм абкруцiць. Абуеш Мiколкавы лапцiкi, яны табе велiкаваценькiя, i вольна назе будзе... Устань, сынок.

Яна нагнулася над ложкам.

- Зараз прарваць павiнна.

- Што?

- Нарыў. На тым тыднi яшчэ нагу прабiў на корч, дык нарывае.

I я нагнуўся над ложкам. Хлапчанё спала. На левай назе, каля пальцаў, збоку, была белаватая пухлiна, запэцканая ў гразь.