- "А той - я нават не ўпэўненая, каб ён вам нешта пакiнуў. Яны скупыя, усе скупыя, хоць i маюць грошы, маюць, вось што агiдна. I нiчога сабе не дазваляюць. Не, я гэтага не разумею, не". - "О, што вы! - казала кухарка. - Ды не. Не знясуць жа яны iх з сабой. А iх дачка? Яна ж дагэтуль яшчэ не замужам. А яна сiмпатычная, у яе прыгожыя валасы, маленькi носiк i ногi - таксама зграбныя". - "Ага, ага, прыгожыя валасы, што праўда, то праўда, - казала яна, - але яе нiхто не кахае, разумееце, яна не падабаецца. Вось ужо сапраўды дзiва!"

Ён адчуваў, як з кухнi сачылася брудная, прымiтыўная, зашмальцаваная думка, i тапталася, i тапталася ўвесь час на адным месцы, увесь час на месцы, круцiлася ваўчком, ваўчком, нiбы ў iх круцiлася ў галаве, а яны не маглi спынiцца, нiбы iм было млосна, а яны не маглi спынiцца, як тады, калi грызеш пазногцi, як тады, калi кавалкамi абдзiраеш апечаную скуру, як тады, калi чухаешся ў крапiўнай лiхаманцы, як тады, калi круцiшся ад бяссоннiцы ў ложку каб было прыемна i адначасна - балюча, пакуль не зняможаш, пакуль не зойме дыхання...

"А можа, у iх усё iначай", - думаў ён i прыслухоўваўся, лежачы ў ложку, а iхняя думка, нiбы клейкая слiзь, зацякала ў яго, лiпла, напаўняла яго з сярэдзiны.

Рабiць не было чаго. Не было чаго. Унiкнуць было немагчыма. Паўсюль, пад самымi рознымi кшталтамi, "здрада" ("А сонейка сёння здрадлiвае, - казала кансьержка, - здрадлiвае, толькi i чакай, што падхопiш хваробу. Вось так i мой муж, нябога, аж ён здароўе шанаваў..."), паўсюль "здрада", нават у выглядзе самога жыцця, праглынае з лёту - калi прабягаеш паўз кансьержчын закутак, калi адказваеш па тэлефоне, калi сядзiш за сямейным сняданкам, запрашаеш сяброў, пачынаеш гаворку з кiм-небудзь.

Iм трэба адказваць, падбадзёрваць iх, мякка, ласкава, i галоўнае галоўнае не даваць iм адчуць, не даваць iм на iмгненне адчуць, што лiчыш сябе iнакшым. Гнуцца, гнуцца, скручвацца ў нуль. "Але, але, ага, так, праўда, вядома", - вось што iм трэба казаць i глядзець прыязна, пяшчотна, iначай - усё паляцiць, паламаецца, раздзярэцца, здарыцца нешта зусiм нечаканае, жудаснае, нешта такое, чаго нiколi яшчэ не было, i гэта будзе жахлiва.



2 из 27