- Вось што значыць вучоны! - у захапленнi зашаптала сарока. - У кожным руху вiдаць прафесарская вучонасць.

А "прафесар" для яшчэ большай важнасцi працёр лапаю вочы.

- Шаноўныя грамадзянкi i шаноўныя грамадзяне! - пачаў "прафесар". - Я разумею ваш непакой i вашу трывогу. Тое, што мы бачым цяпер у зародку, можа пагражаць нам у сваiм далейшым развiццi.

Ад гэтых слоў у сарокi набеглi на вочы слёзы.

- I зусiм натуральна жаданне ваша даведацца аб прычынах катастрофы. Навука, ад iмя якой я выступаю, можа зусiм правiльна, зусiм дакладна высветлiць i растлумачыць вам усё. Да кожнай з'явы на свеце трэба падыходзiць са словамi: чаму? i з чаго? Бо гэта ёсць пачатак мудрасцi i фiласофii. А гэтая фiласофiя нам кажа: на ўсё ёсць прычына. Паяснiм гэта некаторымi канкрэтнымi прыкладамi. Калi я маю з вамi гутарку, то, значыцца, на гэта ёсць прычына. Калi вы сабралiся тут, то i тут таксама ёсць прычына. Як бачыце, на свеце ёсць на ўсё прычына, i кожная прычына мае сваю прычыну i ў аснове кожнай прычыны ляжыць таксама прычына.

- Матухны мае, як проста i ясна гаворыць прафесар! Цяпер для мяне становiцца зразумела ўсё, - азвалася галка.

- Цяпер, узброiўшыся навукаю, паглядзiм на тую з'яву, што так моцна занепакоiла нас, - тлумачыў далей "прафесар". - Дык вось. На гэтым месцы загарэўся агонь, што мае сваю пэўную прычыну. Гэта дубава смерць абрала сабе такую форму, каб скончыць яго жыццё на зямлi. Дуб ляжыць на балоце, мы бачым труп яго i дым каля таго месца, дзе дуб стаяў. Дым - гэта дубава душа. Выйдзе душа, i агонь патухне.

- Ура! ура! прафесар! - крыкнулi вароны, галкi i сарокi.

А "прафесар", яшчэ раз зiрнуўшы на грудок, што дымiўся, i на лагчынку нiжэй грудка, - ён быў пэўны, што агонь не пяройдзе праз лагчынку, - сказаў з поўнаю перакананасцю:

- Агонь патухне, дойдзе да лагчыны i...

Крумкач раптам сарваўся i не скончыў таго, што меўся сказаць: падзьмуў вецер i запарушыў прамоўцу вочы. Крумкач сарваўся з галiны i паляцеў, як непрытомны, немаведама куды, што вельмi здзiвiла грамаду.