А цяпер пра другi выпадак.

Гэта было летась узiмку ў адным лесе на паўночным усходзе Францыi. Неба было такое цёмнае, што ноч настала на дзве гадзiны раней звычайнага. Мой праваднiк, селянiн, iшоў побач са мной вузенькай сцежачкай пад шатамi густых ялiн, над намi скавытаў раз'юшаны вецер. Уверсе, мiж верхавiнамi дрэваў, па небе бязладна, нiбы спалоханыя, беглi аблокi; здавалася, што яны ўцякаюць ад нейкай бяды. Часамi пад магутным шквалам усе дрэвы хiлiлiся ў адзiн бок з пакутлiвым стогнам. I нягледзячы на маю хуткую хаду i цёплае адзенне мяне прабiраў холад.

Мы збiралiся павячэраць i заначаваць у леснiка, хата якога была ўжо непадалёку. Я прыехаў туды на паляванне.

Мой праваднiк час ад часу паднiмаў вочы i мармытаў: "Невясёлая пагодка!" Ён расказаў мне пра людзей, да якiх мы iшлi. Двума гадамi раней ляснiк забiў браканьера, i з таго часу ён хадзiў нейкi змрочны, быццам успамiны не давалi яму спакою. Яго сыны, абодва жанатыя, жылi разам з iм.

Навокал была апраметная цемра. Я не бачыў нiчога нi перад сабой, нi навокал. Галiны дрэваў бiлiся адна аб адну, напаўняючы лес няспынным шумам. Нарэшце я заўважыў агеньчык, i хутка мой спадарожнiк ужо грукаў у дзверы. У адказ мы пачулi жаночыя крыкi. Пасля здушаны мужчынскi голас запытаўся: "Хто там?" Мой праваднiк назваў сябе. Мы ўвайшлi i ўбачылi незабыўнае вiдовiшча.

Сiвы стары з вар'яцкiм позiркам стаяў пасярод кухнi, трымаючы ў руцэ набiтую стрэльбу, а два дужыя хлопцы, узброеныя сякерамi, сцераглi дзверы. У цёмных кутах я распазнаў дзвюх жанчын, што стаялi на каленях тварам да сцяны.

Мы растлумачылi, дзеля чаго прыйшлi. Стары адвёў стрэльбу ўбок i загадаў падрыхтаваць пакой. Але жанчыны не скранулiся з месца, i тады ён раптам сказаў:

- Ведаеце што, пане, я забiў чалавека, i гэтай ноччу спаўняецца якраз два гады. Год таму ён па мяне прыходзiў. Сёння я зноў яго чакаю.