Матухна Бантан паспавядалася, атрымала дараванне i прычасцiлася. Святар пайшоў, жанчыны засталiся адны ў спякотным пакоi.

Дзень канчаўся; свежы вецер дыхаў прахалодай, ад яго павеваў гойдаўся папяровы абраз, прыколаты дзвюма шпiлькамi да сцяны; фiранкi на акне, калiсьцi белыя, а цяпер палiнялыя i заседжаныя мухамi, трапяталiся, матлялiся, рвалiся ў паветра, iмкнулiся паляцець гэтаксама, як i душа старой.

Анарэ вярнуўся ў прыцемках. У ложку ён заўважыў яшчэ жывую мацi i спытаўся:

- Як маешся?

Ён i раней так казаў, калi той нездаровiлася.

Адаслаў Рапэ, загадаўшы:

- Заўтра а пятай, не спазнiцеся.

Тая паўтарыла:

- Заўтра, а пятай.

I праўда, яна прыйшла досвiткам. Перад працай у полi Анарэ сiлкаваўся звараным iм самiм крупнiкам.

Наймiчка спыталася:

- Ну, памерла ваша мацi?

Ён хiтра ўсмiхнуўся аднымi вачыма i адказаў:

- Ёй нават палепшала.

I пайшоў з хаты.

Занепакоеная Рапэ падышла да старой, якая ляжала ў нязменнай позе - з расплюшчанымi вачыма, сцiскаючы рукамi коўдру, абыякава церпячы пакуты.

Кабета зразумела, што так можа цягнуцца два, тры днi, цi нават тыдзень, i яе хцiвае сэрца сцiснулася ад страху, а ў душы ўсхадзiўся гнеў на хiтруна, якi пасмяяўся з яе, i на старую, што не памiрае.

Тым не менш яна ўзялася за работу i чакала, не адводзячы вачэй ад зморшчанага твару цёткi Бантан.

Анарэ вярнуўся абедаць, здавалася, ён задаволены, ледзь не вясёлы. Неўзабаве ён зноў пайшоў. Што i казаць, яго ўраджай не прападзе.

Рапэ цiха шалела ад злосцi; цяпер кожная хвiлiна здавалася ёй крадзеным часам, крадзеным грошам. Ёй хацелася, ёй карцела ўпiцца ў горла гэтай старой руiне, гэтай учэпiстай бабе, гэтай упартай калодзе i, пакрысе сцiскаючы яго, спынiць кароткiя ўздыхi, што крадуць яе час i яе грошы.

Але зрабiць так было небяспечна, i iншая думка прыйшла ёй у галаву. Яна стала каля ложка: