Пасля ўжо яна пачула, як на двары клiкала малога нявестка, - спачатку строга, па iменi, а потым няўпэўнена i спалохана:

- Сынок, дзе ты? Iдзi ў хату, не бойся!..

Малы не адгукаўся - мусiць, некуды збег, i старая, толькi цяпер зразумеўшы гэта, падумала, што, шукаючы малога, можа зайсцi ў пуню нявестка, хацела ўстаць, але ёй балюча кальнула ў бок: яна заплюшчыла вочы, i нешта шырокае, iмклiвае шуганула ёй у вушы, пераняло дыханне. Яна не варушылася, i шум у галаве ацiх, як бы прыйшлi аднекуль i блiжэй пасунулiся да яе сцены пунi, i яна, агледзеўшыся, убачыла, як ярка бiлася святло ў дзiравай страсе, пачула, як шчабяталi на двары ластаўкi. Ляпнулi сенечныя дзверы - пайшла ў хату нявестка, i старая схамянулася, перад вачамi паўстаў малы, тое, як кiдаўся ён па хаце, бездапаможна ўгнуўшы ў плечы шэрую, стрыжаную пад нажнiцы галаву. Яна бачыла ўсё гэта так выразна, i нiчога ўжо на свеце не iснавала для яе, акрамя гэтай безабароннай, беднай, няўмела пастрыжанай галавы. I яна шкадавала ўнука, шкадавала, што некалi даўно адсцябала гэтак жа матузамi сына, забiтага цяпер на вайне: збiраючыся ў поле, затлумiлася, забыла ў пограбе ключ, а потым, не могучы адамкнуць сенцы, вiнавацiла ва ўсiм сына; ён не прызнаваўся, i яна адлупцавала яго. Давялося вымаць прабой, каб улезцi ў хату, а праз дзень, пайшоўшы па нешта ў пограб, яна знайшла ключ, i вось цяпер ёй балюча было ад таго, што нiколi ўжо не скажа сыну, што нiзавошта пабiла яго тады, - i ёй ужо здавалася, што ў сынавай смерцi вiнавата i яна i што няўцешная i горкая будзе цяпер яе старасць. I цяпер ужо ёй хацелася, каб хто-небудзь пашкадаваў яе, каб хапiлася, стала яе шукаць нявестка.

А нявестка тым часам была ў хаце, малола ячмень самаробнымi дубовымi жорнамi. Ёй хацелася забыцца ў рабоце, i яна, не разгiнаючыся, круцiла цяжкi скрыгатлiвы круг, пакуль не заўважыла, што круцiць занадта хутка - з латачка цякла не мука, а разам з шаройкамi пырскалi, шырока лажылiся на разасланую на падлозе хустку шэрыя крупы. Тады яна паспакайнела, стала менш засыпаць ячменю ў ступку i стала круцiць жорны раўней.



3 из 7