Dirijabldagi sayohat menda iliq xotira qoldirdi. Gondola kayutalari salqin, hammavaqt shamollatib turilarkan. Tezlik — soatiga bor-yo‘g‘i ikki yuz yigirma kilometr. Silkinish ham, chayqalish ham, chang-chung ham yo‘q. Biz shinam kayut-kompaniyada yaxshilab ovqatlandik. Ovqat ustida Oloy, Qorako‘l, Xorog kabi talay yangi so‘zlarni eshitdim…

Pomir yuqoridan menda noxush taassurot qoldirdi. Bu «dune tomi» ni «o‘lim supachasi» deb bejiz aytishmagan. Muz daryolari, tog‘lar, daryolar, har xil tepaliklar, qop-qora tosh tishlari chiqib turgan qor devorlari — bari motamsaro. Faqat olisda, juda pastda yashil yaylovlar ko‘zga tashlanadi.

Bir yo‘lovchi alpinist ko‘kimtir muz bilan qoplangan tog‘ni ko‘rsatib, Tonyaga tushuntirib borardi:

— Mana bu tekis muzlik, anovinisi ignasimon, narigisi gadir-budur, undan narida to‘lqinsimon, zinapoyali…

Birdan ko‘l sathi yarqirab ko‘rindi…

— Qorako‘l. Dengiz sathidan uch ming to‘qqiz yu’ to‘qson myotr llandda, — dedi alpinist.

— Qarang, qarang! — deb qoldi menga Tonya.

Pastga qaradim. Oddiy ko‘l. Yarqirab turibdi. Toiya esa gaavqavqdan entikadi.

— Qanday go‘zal!

— Ha, ajoyib ko‘l, — dedim men ham Tonyani rangjitmaslik uchun.

III. MEN IZQUVARGA AYLANDIM

Mana, nihoyat, pastlay boshladik. Dirijabldan butun shahar ko‘rinib turibdi. U qor cho‘qqilari orasidagi juda uzun, ensiz, baland tog‘ vodiysiga joylashgan. Vodiy g‘arbdan sharqqa qarab cho‘zilib ketgan. Shaharga yaqinlashganda esa kengayadi. Vodiyning janub tomonida kattakon tog‘ ko‘li bor. Alpinistning aytishicha, u juda chuqur emish.

Ikki yuzga yaqin uyning yasei tunuka tomlari yarqirab turibdi. Tomlarning ko‘ni alyuminday oppoq, lekii qoralari ham bor. Togning shimoliy yonbag‘rida gumbazli ulkan bino qad ko‘targan, aftidan, observatoriya bo‘lsa kerak. Turar joylarningorqasida fabrika binolari ko‘zga tashlanadi.