Я - гэта колькi там тысяч год i колькi там соцень каленаў майго роду, i ўся мая каштоўнасьць - гэта каштоўнасьць скарбонкi, у якую ссыпаны скарб, набыты нястомнай працай на працягу невядома якога часу. I калi я прыходжу да высновы, што я ўсяго толькi месьцiшча, дзе мой этнас працягвае iснаваньне з усiмi сваiмi тысячагодзьдзямi i каленамi, то амаль мiжволi вымаўляю: мой бог мой этнас.
Пры ўсёй вiдавочнай дэкляратыўнасьцi гэтай тэзы, не абмiнем увагай i тое, што рытарычна аблегчаная фiгура хавае грувасткi падтэкст. Ён невымоўны, як i кожны падтэкст (трансцэндэнтны Бог - гэта таксама падтэкст iснага)...
Мой бог, у адрозьненьне ад трансцэндэнтнага, мае iнфарматыўны абрыс i лёгiку быцьця. Ён вынiк амаль паэтычнай мэтамарфозы. Рэальная гiсторыя этнасу ў пэрспэктыве часу ператвараецца ў iдэальную сутнасьць. У будучым рэалiстычнае мiнулае набывае iдэалiстычныя рысы. Падзея выкрышталiзоўваецца ў мiт i ў якасьцi мiту доўжыць сваё iснаваньне да верагоднамагчымай бясконцасьцi, вырастаючы зь першапачатковага драбка ў празрыста-важкую шматгранную друзу, кожная грань якой зiхацiць асобым сэнсам.
Мне любы мой бог сваёй дваiстасьцю, сваiм сымбiёзам рэальнага i iдэальнага, але я здагадваюся, што сапраўдныя вытокi маёй любасьцi ў iншым. Безь Яго я нiшто, камяк жывога рэчыва, адзiнае прызначэньне якога павялiчыць аб'ём бiясфэры на плянэце Зямля. А прыстаўшы да Яго, я сам раблюся iм.
Этнас - гэта я, памножаны на ўсю гiсторыю майго народа. Этнас - гэта мой адзiны прытулак пасьля сьмерцi, апошняя, хай сабе i даволi ўмоўная, надзея на несьмяротнасьць. Так я толькi памру, а калi ён зьнiкне, то зьнiкну i я.
Памерцi - гэта мая натуральная функцыя, усяго толькi драма майго асабiстага жыцьця. Зьнiкнуць - трагедыя.
Вось чаму мне страшэнна хочацца, каб мой этнас застаўся, бо тады застануся i я, як адна зь незьлiчоных прычынаў Яго.
Я спрычыняюся сваёй матэрыяльнай сутнасьцю да стварэньня яго iдэальнай iснасьцi i застаюся ў гэтай iснасьцi, як казюрка ў залатым бурштыне (прыгожае параўнаньне, але не дакладнае, бо застылае, нерухомае, не пульсуе).