Назаўтра ранiцай пайшлi ў Трыфты Тонi. Пасьля гадзiны, што спатрэбiлася на фармальнасьцi, Вера Мак атрымала месца прадаўшчыцы.

5

У спакойных часох i нармальных абставiнах Алесь Якiмовiч нiякiм чынам не апынуўся-бы там, дзе цяпер знаходзiўся. Але-ж апошняя пара дзесяцiгодзьдзяў прынесла вялiзныя катастрофы. Алесь апынуўся ў Новым Сьвеце, у гэтай аграмадзiне i ў бальшынi незаселенай краiне, амаль у самым цэнтры, - як ён любiў жартаваць, - гармiдары вольнага рынку. У гэны дзень ранiцай Алесь выгадна сядзеў у так званым экзэкутыўным крэсьле бюра свайго боса (шэфа) Давiда Зэлмана. Выгаднае, абабiтае скурай крэсла, на шпянi, можна было седзячы павярнуць у якi хочаш бок. Алесь спрабаваў, як кажуць, паамэрыканску палажыць дзьве нагi на пiсьмовы стол. Некалi пасьля вайны бачыў ён як гэтак рабiў цi адзiн амэрыканскi жаўнер у нейкай пiўнушцы вызваленай Эўропы. Праўда, такi Амэрыканец абавязкова дымiў здаравеннай цыгарай, або чвякаў гумай-жвачкай з фiрмы Рыглея. У Зэлманавым бюро ў Алеся ня было цыгары, ён рэдка калi курыў, а Рыглеявых жвачак ня любiў. Алесь паставiў на належнае iм месца свае ногi ды паглыбiўся ў разважаньнi пра сваю сытуацыю. Ён адно пачаў падарожжа ўверх па экзэкутыўнай, цi, - калi хочаце, - начальнiцкай драбiне. Але-ж, калi згадаць адкуль ён прыйшоў, дык абавязкова за помач у тым падарожжы Богу трэба падзякаваць. Яшчэ як трэба!

Ззаду - суцэльны кашмар. Неяк, як гавораць, палюдзку жылi хлебаробамi. Зямлю любiлi. Яна шчодра адплачвала за добрую працу, за цьвёрды мазыль. Навалач пачалася ад часу як трэснула пад нямецкiмi ўдарамi "рэч паспалiтая", а "братнюю руку" падаў маскаль... На сьпiну працавiтага чалавека ўзьлез абiбок-гультай-паразiт. У iхнай вёсцы паўстаў калгас. Бацька стануў на дыбкi. Неяк уночы яго забралi. Быў працавiты, у Бога веруючы, сумленны, беларускi селянiн. Быў!.. ня ведаў-бы ў той час Алесь як пiсаць эпiтафiю на магiле таго, каторы быў... Няведама дзе была ягоная магiла, i цi не ляжалi ягоныя астанкi ў масавай...